{"id":351,"date":"2018-03-14T11:39:13","date_gmt":"2018-03-14T11:39:13","guid":{"rendered":"http:\/\/thesprout.co.uk\/cy\/?p=351"},"modified":"2018-03-14T11:39:13","modified_gmt":"2018-03-14T11:39:13","slug":"y-frech-goch-wyt-ti-wedi-dy-amddiffyn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thesprout.co.uk\/cy\/y-frech-goch-wyt-ti-wedi-dy-amddiffyn\/","title":{"rendered":"Y Frech Goch – Wyt Ti Wedi Dy Amddiffyn?"},"content":{"rendered":"

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi datgan\u00a0achosion o\u2019r frech goch<\/a>\u00a0yng Nghaerdydd yn ddiweddar. Maent yn annog pobl ifanc i weld os ydynt wedi derbyn y brechiadau i gyd.<\/h2>\n

I ddarganfod beth ydy\u2019r frech goch, pam bod brechiadau\u2019n bwysig, a sut i wybod os wyt ti wedi cael dy imiwneiddio, darllena ymlaen.<\/p>\n

Beth ydy\u2019r frech goch?<\/h3>\n

Mae\u2019r\u00a0frech goch<\/a>\u00a0yn salwch firaol sydd yn heintus iawn. Mae\u2019n achosi twymyn a\u2019r frech ymysg symptomau eraill. Gellir dal yr afiechyd wrth fod mewn cyswllt uniongyrchol gyda pherson heintus, neu wrth i rywun dagu neu disian.<\/p>\n

Mae posib atal y frech goch gyda\u2019r brechlyn\u00a0MMR<\/a>\u00a0(frech goch, clwy pennau a rwbela). Cynigir hwn i bob plentyn o gwmpas un oed ac yna ail ddos yn cael ei gynnig pan fyddant tua 4 oed.<\/p>\n

Pam y ffwdan?<\/h3>\n

Er bod y mwyafrif o bobl yn gwella o\u2019r frech goch o fewn tuag wythnos, gall achosi cymhlethdodau difrifol mewn rhai achosion. Am fod posib atal y frech goch gyda brechiadau, mae\u2019r GIG yn annog pawb i gael eu himiwneiddio.<\/p>\n

Os wyt ti\u2019n byw yn ardal Bwrdd Iechyd Caerdydd a\u2019r Fro, cymera dau funud i\u00a0lenwi\u2019r arolwg yma.<\/a>\u00a0Bydd hyn yn helpu\u2019r GIG i benderfynu pa ardaloedd sydd \u00e2\u2019r perygl mwyaf.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pam nad yw pawb yn cymryd y brechlyn?<\/h3>\n

Yn 1998 cyhoeddwyd adroddiad yn honni bod cysylltiad rhwng y brechiad MMR ag awtistiaeth.\u00a0Profwyd bod yr adroddiad yma yn un ffug<\/a>. Tynnwyd trwydded feddygol Andrew Wakefield, yr un oedd yn gyfrifol am yr adroddiad, oddi arno. Nid yw\u2019n cael ymarfer meddygaeth yn y DU ers hynny. Ond yn anffodus, roedd y niwed wedi\u2019i wneud yn barod. Dychrynwyd llawer o rieni a phenderfynwyd peidio imiwneiddio\u2019u plant. Golygai hyn mai pobl ifanc sydd dan 25 oed heddiw, yw\u2019r rhai \u00e2\u2019r perygl mwyaf o ddal afiechydon ataliadwy fel y frech goch.<\/p>\n

Ydw i wedi cael y brechlyn?<\/h3>\n

Gofynna i dy rieni. Mae\u2019n debyg byddant yn gallu cadarnhau os cefais di\u2019r brechlyn MMR yn blentyn. Os nad allant gofio, gofynna i gael gweld dy lyfr cofnod iechyd plentyn personol (llyfr coch fel arfer, ond gall fod yn binc neu\u2019n las i rai h\u0177n). Dylai holl fanylion y brechiadau fod yn y llyfr yma, ynghyd \u00e2 dyddiadau, rhif y swp ac ym mha goes rhoddwyd y pigiad hyd yn oed.<\/p>\n

Os nad yw\u2019r llyfr coch ar gael, siarada \u00e2\u2019r doctor teulu. Bydd y wybodaeth yma ganddynt. Nid yw\u2019n rhy hwyr, os nad wyt ti wedi derbyn yr holl bigiadau cysyllta \u00e2\u2019r feddygfa. Os wyt ti o dan 16 oed efallai bydd angen caniat\u00e2d rhiant neu warcheidwad.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Beth os na allaf gael y brechlyn?<\/h3>\n

Os nad yw dy rieni yn hapus \u00e2 hyn, yna siarada gyda\u2019r doctor am unrhyw bryderon. Gallant helpu wrth roi gwybodaeth bellach am y brechlyn. Awgryma i dy rieni\u00a0edrych ar y wybodaeth ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru<\/a>. Os wyt ti\u2019n poeni am benderfyniad dy rieni yna gallet ti\u00a0gysylltu \u00e2 Meic<\/a>, gallant roi cyngor a chefnogaeth am ddim.<\/p>\n

Mae yna rai pobl na chaiff y brechlyn oherwydd alergeddau neu gyflyrau iechyd. Os wyt ti\u2019n un o\u2019r bobl yma, yna gall\u00a0imiwnedd poblogaeth<\/a>\u00a0dy amddiffyn. Pan fydd digon o bobl mewn cymuned yn cael eu himiwneiddio, nid yw\u2019r afiechyd yn gallu lledaenu ac felly\u2019n marw allan cyn iddo gyrraedd person sydd heb ei imiwneiddio. Mae\u2019n rhaid i 90-95% o\u2019r boblogaeth dderbyn y brechlyn er mwyn i imiwnedd poblogaeth fedru gweithio. Anogwch eich ffrindiau a\u2019ch teulu i sicrhau eu bod yn gyfoes \u00e2\u2019u brechiadau, gan y bydd hyn yn cadw ti (a nhw) yn ddiogel.<\/p>\n

Gwybodaeth bellach:<\/h3>\n